Cù Lao Giêng

Chợ Mới, An Giang
Cù Lao Giêng
 
 
Ở làng Cù Lao Giêng có những nét chung mang tinh thần văn hóa dân tộc và có những nét riêng tạo nên sự độc đáo có một không hai.

Làng Cù Lao Giêng Và Những Kiến Trúc Cổ

Văn hóa làng từ lâu đã trở thành một nét văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc ViệtNam. Làng quê đã đi vào thơ ca, đi vào tiềm thức của mỗi con người. Ở làng quê ấy, có những nét chung mang tinh thần văn hóa dân tộc và có những nét riêng tạo nên sự độc đáo có một không hai.

Một ngôi nhà cổ có kiến trúc khá tiêu biểu được giữ gần như nguyên vẹn ở cù lao Giêng
Một ngôi nhà cổ có kiến trúc khá tiêu biểu được giữ gần như nguyên vẹn ở cù lao Giêng

Cù lao Giêng, cái tên quá đỗi quen thuộc với người dân cả nước bởi nét đẹp hiền hòa của một cù lao nằm giữa dòng sông Tiền – một nhánh Cửu Long Giang, vùng đất trước kia thuộc đất Tân Châu Đạo với trên 250 năm lịch sử. Chính vùng đất ấy đã góp phần tạo nên một làng quê vô cùng độc đáo cho vùng đất An Giang.

Nằm biệt lập giữa bốn bề sông nước, từ lâu cù lao Giêng đã trở thành một trong những cù lao trù phú với những vườn cây xanh mát một màu. Chòng chành trên chuyến đò từ bến Rạch Sâu, phóng tầm mắt về phía cồn là một màu xanh ngút ngàn. Xứ cù lao muôn đời vẫn thế, vẫn xanh tươi ngập tràn nhựa sống. Qua đò, cho xe rẽ theo tuyến nhựa, một cảm giác thanh bình tràn ngập trong tôi. Con đường láng nhựa phẳng lì, xanh xanh hai lề là những hàng dâm bụt xanh um, đâu đó mấy cây gòn nhỏ, còng, xoài… rợp bóng. Và người ta biết đến cù lao Giêng không chỉ với những vườn cây xanh tốt, mà ở đó là những kiến trúc có lịch sử hàng trăm năm lịch sử.

Đó là lăng Ba Quan thượng đẳng, một trong những lăng mộ kỳ lạ, độc đáo bằng hợp chất ô dước, có niên đại nhất nhì miền Nam. Lăng mộ này có tuổi đời 207 năm, nó được các quan nhà Nguyễn gồm Bộ Công và Bộ Lễ từ Huế vào xây cất, đến nay lăng còn như nguyên vẹn. Ba ngôi mộ có hình thù vô cùng độc đáo mô phỏng cá, rùa và mực. Quần thể kiến trúc có kiểu dáng mỹ thuật độc đáo kết hợp hài hòa nghệ thuật cung đình và nghệ thuật dân gian. Toàn thể lăng mộ thể hiện nghi cách sống động và hiện thực cuộc du hồn, hàm chứa triết lý vẹn nguyên tứ đức tinh tế, thể hiện quy thần an lòng mãn nguyện.

Một công trình khác rất nổi tiếng đất cù lao Giêng là nhà thờ cù lao Giêng, ngôi thánh đường đầu tiên của xứ Nam kỳ.

Công trình kiến trúc, di tích lịch sử, văn hóa, tôn giáo đẹp nhất xứ Nam Kỳ và  lâu đời nhất Việt Nam (xây dựng trong 12 năm, hoàn thành năm 1877, trước nhà thờ Đức Bà, thành phố Hồ Chí Minh đúng 3 tháng). Đó là cầu nối giữa các cha truyền đạo bên đất Cao Miên (Vương quốc Campuchia) và Việt Nam. Đây cũng là trạm trung chuyển các vật dụng cần thiết cho việc sinh hoạt và truyền đạo bằng ghe đò lên miền thượng sang Campuchia. Giáo xứ cù lao Giêng còn có tên gọi là họ Đầu Nước hay họ đạo cù lao Giêng, được thành lập năm 1778, là một trong những giáo xứ lớn và lâu đời nhất ở miền Tây Nam Bộ. Ngôi thánh đường mang lối kiến trúc Pháp ngày nay vẫn còn nguyên vẹn, với tháp chuông cao, các trụ cột thiết kế liên hoàn, kết hợp cùng các ô gió và tháp nhỏ để tạo thành một kiến trúc nguy nga, hoành tráng. Bên cạnh các nhà thờ như nhà thờ cù lao Giêng, nhà thờ Rạch Sâu còn có hệ thống quần thể tu viện, nhà thờ khác và nhất là kiến trúc của các chùa như: Chùa Phước Minh, Bà Vú, Đạo nằm hay Thành Hoa tự… có kiến trúc rất độc đáo và được lưu giữ nguyên vẹn đến ngày nay.

Kiến trúc nhà thờ cù lao Giêng, nơi được xem là nhà thờ lâu đời nhất Việt Nam.
Kiến trúc nhà thờ cù lao Giêng, nơi được xem là nhà thờ lâu đời nhất Việt Nam.

Gần nhà thờ cù lao Giêng, chúng tôi tìm gặp những căn nhà xưa được xây dựng từ đầu thế kỷ XX đến nay chẳng hề thay đổi. Có thể khẳng định rằng, trên khắp miền Nam chẳng nơi nào có được quần thể kiến trúc cổ được bảo tồn đầy đủ như xứ cù lao Giêng này. Phần lớn đó là những ngôi nhà xưa được xây dựng từ năm 1916, mang lối kiến trúc nhà rường gỗ ba gian hai chái, tường gạch bao tứ diện. Sân nhà là những chậu kiểng cổ được tỉa tót theo dáng thế “tam cang ngũ thường” – một lối kiểng cổ quen thuộc của người Nam Bộ.

Nguồn:baoangiang